43 . - المجيد بزرگ قدر و نيكوعطا . عرب چنين گويد كه امجدت الدّابّة . و مراد آن باشد 1 كه علفش نيك دادم . و عطاهاى بارى - عزّ اسمه - در حق بندگان در حدّ و عدّ نيايد . و انّ من ظنّ انّ نعمة اللّه عليه فى مشربه / a 139 / و ملبسه و منكحه فقد قصر علمه 2 . هر چه روميان در آن با تو شريك‌اند آن را حقيقت نعمت مشمر ، حقيقت نعمت دين است و ثبات در راه يقين است . اعظم نعم اللّه على عباده شيئان : تعليمه ايّاهم اسمه و تعريفه ايّاهم نفسه . اجماع اهل حق و حقيقت است كه الدّليل على اللّه هو اللّه و من لم يجعل اللّه له نورا فما له من نور . راه نماينده به خداى هم خداى است ، خلق بعد الوجود همچنان اسير قدرت‌اند كه قبل الوجود ، چون معدوم بودند اسيران قدرت بودند اگر خواستى به وجود آوردى و اگر خواستى نياوردى ، و اكنون كه موجوداند هم اسيران قدرت‌اند ، خواهد بدارد و خواهد ندارد . بعد الوجود همان‌اند كه در حال عدم بودند ، او - جلّ جلاله - بعد الايجاد همان است كه قبل الايجاد بود . پس وجود خلق كنون شبيه عدم است و بقاى ايشان را مزاج فنا ، و فانى و معدوم را راه بردن يا راه نمودن محال است . از اينجا گفت صديق اكبر 3 : و اللّه لو لا اللّه ما اهتدينا ، الى آخره . و قال عليه السّلام : بعثت داعيا و ليس الىّ من الهداية شىء ، الحديث . على الحقيقة راه نماينده خداى است و عقل آلت است نه علّت ، كه اگر علّت معرفت عقل بودى ، بىعقل را